در صورت وقوع هرگونه درگیری نظامی میان ایران و ایالات متحده، ژئوپلیتیک منطقه دستخوش تغییرات شگرفی خواهد شد. هر یک از بازیگران منطقهای و فرامنطقهای بر اساس منافع ملی خود، در موقعیت متفاوتی قرار خواهند گرفت و صفبندیهای جدیدی شکل میگیرد.
برخی دولتها آشکارا در کنار واشنگتن میایستند، گروهی دیگر تمامقد از تهران دفاع میکنند و دستهای نیز ردای بیطرفی میپوشند. البته در دسته بیطرفها، با وجود اعلام رسمی عدم مداخله، ممکن است “سمپاتهای پنهان” به سمت یکی از طرفین گرایش داشته باشند و ترجیح دهند رقیبشان در جنگ پیروز نشود.
صفبندی حامیان آمریکا؛ از اروپا تا خاورمیانه
حامیان واشنگتن در یک سناریوی جنگی به دو دسته کلی تقسیم میشوند: قدرتهای فرامنطقهای و رژیمهای مستقر در خاورمیانه.
در جبهه غربی و خارج از منطقه، انگلستان کلیدیترین مهره است. لندن با وجود اختلافات دیپلماتیک با کاخ سفید (مانند ماجرای گرینلند)، در مسائل خاورمیانه کاملاً همسو با واشنگتن عمل میکند. گواه این ادعا، آغاز انتقال جنگندههای تایفون وزارت دفاع بریتانیا به پایگاه «العدید» قطر است.
علاوه بر انگلیس، گزارشهای نظامی حاکی از آن است که آلمان و فرانسه نیز در حال انتقال جنگندههای یوروفایتر به پایگاههای اردن و قبرس هستند. این تحرکات نشان میدهد که تروئیکای اروپایی در عمل، پشت آمریکا ایستاده است.
بازیگران منطقهای همسو با واشنگتن
در داخل منطقه خاورمیانه، سه بازیگر اصلی احتمالاً در کنار آمریکا قرار خواهند گرفت:
- رژیم صهیونیستی: با ورود رسمی آمریکا به جنگ، احتمال مداخله اسرائیل بسیار بالاست. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه و رئیس پیشین «میت»، اخیراً تأکید کرده که نشانههایی از تمایل اسرائیل برای حمله به ایران وجود دارد.
- امارات متحده عربی: ابوظبی به دلیل روابط گسترده اقتصادی با ترامپ و وابستگی امنیتی، احتمالاً در سطح لجستیک از واشنگتن پشتیبانی خواهد کرد.
- اردن: امان بارها آسمان خود را به روی جنگندههای غربی و اسرائیلی باز کرده است. سابقه اردن در تقابل با محور مقاومت نشان میدهد که در جنگ آتی نیز متحد آمریکا خواهد بود.
جبهه حامیان ایران؛ تردید مسکو و یقین مقاومت
وضعیت متحدان ایران پیچیدگیهای خاص خود را دارد. نگاهها ابتدا به سمت شرق میچرخد؛ جایی که روسیه و چین قرار دارند. این دو ابرقدرت در ظاهر مخالف جنگافروزی آمریکا هستند، اما تحلیلگران معتقدند که میزان حمایت عملی آنها در لحظه بحران نامشخص است و نمیتوان به طور صد در صد روی «دیوار دفاعی» آنها حساب کرد.
وفاداران منطقهای و محور مقاومت
برخلاف تردید در مورد قدرتهای جهانی، متحدان منطقهای ایران مواضع شفافتری دارند:
- یمن: صنعا مهمترین بازوی حمایتی ایران در منطقه است. مقاومت یمن ثابت کرده که ابایی از درگیری مستقیم با اسرائیل و آمریکا ندارد و میتواند معادلات دریایی را تغییر دهد.
- مقاومت عراق و لبنان: گروههای مقاومت در این دو کشور، دیگر اهرمهای فشار ایران هستند. با توجه به تعدد پایگاههای آمریکایی در عراق، این مواضع میتوانند اهداف سهلالوصولی برای حشدالشعبی باشند.
معمای کشورهای بیطرف و پیچیدگیهای عراق
با آغاز درگیری، لیستی از کشورها شامل عمان، قطر، سوریه، لبنان و حتی عربستان سعودی اعلام بیطرفی خواهند کرد.
نکته جالب توجه، تغییر رویکرد عربستان سعودی است. ریاض که پیشازاین متحد سنتی آمریکا بود، اعلام کرده که از جنگ حمایت نخواهد کرد و موضع بیطرفی اتخاذ میکند؛ چرخشی که میتواند محاسبات واشنگتن را برهم بزند.
وضعیت حساس عراق
بغداد در این میان پیچیدهترین وضعیت را دارد. دولت عراق همواره تلاش کرده تا فاصله خود را از تهران و واشنگتن حفظ کند، اما نگرانیهایی وجود دارد که در بخشهایی با آمریکا هماهنگی کند. با این حال، روی کار آمدن دولتی همسو با تهران و حضور چهرههایی نظیر نوری مالکی در سپهر سیاسی عراق، تا حد زیادی خیال ایران را از بابت دسیسههای احتمالی واشنگتن در خاک همسایه غربی آسوده میکند.
Saturday, 13 June , 2026